Clock

พบครูก่อนอ่านใบความรู้ ดับเบิลคลิก ปุ่ม play

010101

แผนจัดการเรียนรู้วิฃาศิลปะพื้นฐาน
สาระหลักที่ 1  (ทัศนศิลป์สร้างสรรค์) 

เรื่อง การแกะสลักเทียน (1)

ใบความรู้ที่  1

เรื่อง  ศิลปะไทย
   ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
   -  นำความรู้และทักษะทางทัศนศิลป์มาบูรณาการกับกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น  ๆ  และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้
   -  มีความรู้ความเข้าใจ  ความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อทางการศึกษา  ศาสนา  วัฒนธรรมและสังคมกับการสร้างสรรค์งานศิลปะ
   -  ศึกษา  ค้นคว้าและปฏิบัติงานศิลปหัตถกรรมไทยตามความถนัด  และสนใจ  ได้ด้วยความชื่นชมและเห็นคุณค่า
คุณค่าศิลปะจากภูมิปัญญาไทย
   ศิลปะไทย  เป็นศิลปะที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น  สืบเนื่องมาจากมูลเหตุต่าง  ๆ   ดังนี้  คือ
   1.  สภาพทางภูมิศาสตร์  ประเทศ ไทยเป็นประเทศที่มีความอุดมสมบูรณ์ด้านป่าไม้  ภูเขา  ทะเลแม่น้ำ  หล่อหลอมให้คนไทยมีจิตใจที่งดงาม  รักธรรมชาติ  สร้างสรรค์งานศิลปะได้อย่างสวยงาม  กลมกลืน
   2.  ลักษณะของคนไทย  คนไทยโดยส่วนใหญ่มีความกล้าหาญ  และรักชาติ  รักอิสระ  ดังนั้นงานศิลปะของไทยจึงแสดงออกในลักษณะสร้างสรรค์
   3.  ศาสนา  เนื่องจากคนไทยโดยส่วนมากนับถือสาสนาพุทธ  และศาสนามีบทบาททุกด้านกับสภาพวิถีชีวิตของคนไทยจากอดีตจนถึงปัจจุบัน
   4.  การสนองตอบความต้องการของบุคคล  สาเหตุจากคนที่มีความต้องการพื้นฐานด้านต่าง  ๆ  การแสดงออกทางอารมณ์และความคิด  ความสะดวกในด้านต่าง  ๆ  ตลอดจนการแสดงออกทางประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงาม  ทำให้ศิลปะไทยมีคุณค่าตามลักษณะประจำชาติ
   5. การตอบสนองทางสังคมไทย ที่สืบเนื่องจากการส่งเสริมให้ทุกคนตระหนักในความเป็นไทยแสดงออกซึ่งความเข้าใจกันตามบรรทัดฐานทางสังคม  ศิลปะจึงมีคุณค่าและความงามในลักษณะของอนุสรณ์สถานต่าง  ๆ  หลากหลายจากอดีตจนถึงปัจจุบัน

  1. ลักษณะความงามของรูปทรง  เช่น  การเขียนภาพ  และงานประติมากรรมต่าง  ๆ
  2. ลักษณะความงามของการใช้เส้น
  3. ลักษณะความงามของการใช้สี
  4. ลักษณะความงามของการจัดภาพ

รูปแบบศิลปะไทย  มีรูปแบบที่เด่นชัดด้านความงามและเอกลักษณ์ไทย  มีดังนี้

    1. จิตรกรรมไทย

       ลักษณะของจิตรกรรมไทย  เป็นศิลปะการเขียนภาพสีลงบนพื้นผิววัสดุต่าง ๆ จิตรกรรมไทยแบ่งตามลักษณะต่าง ๆ ได้ดังนี้
          1.1 ลักษณะเนื้อหา  ส่วนใหญ่งานจิตรกรรมมักมีลักษณะของเนื้อหาที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาขนบธรรมเนียมประเพณี และประวัติศาสตร์
          1.2  ลักษณะพื้นที่ในการเขียนภาพจิตรกรรมไทย  เรียกแตกต่างกัน  ดังนี้
               ก) พื้นฝาผนังถือปูน  เรียกว่า  จิตรกรรมฝาผนัง
               ข) พื้นไม้  เรียกว่า  ตกแต่ง  เช่น  บานประตู  หน้าต่าง  ฉาก  ลับแลไม้
               ค) สมุดกระดาษ  หรือสมุดธาตุ  ทำด้วยกระดาษข่อย  หรือกระดาษสา
               ง) พื้นผ้า  เรียกว่า  เขียน  เช่น  เขียนบนผ้าใช้ไม้สอดผูกแล้วแขวน  (เรียกว่า  ตุง)
          1.3  ลักษณะสถานที่  ตำแหน่งที่ใช้เขียนภาพจิตรกรรมไทย  ได้แก่
               ก) โบสถ์  และวิหาร  ที่มักเขียนภาพบนฝาผนังภายในทั้งสี่ด้าน
               ข)  ศาลาการเปรียญ  คือ  การเขียนฝาผนังที่สร้างด้วยเครื่องไม้  เช่น  ศาลาการเปรียญวัดใหญ่สุวรรณราม  จังหวัดเพชรบุรี  เป็นต้น
               ค) พระสถูป  พระปรางค์  เช่น  การเขียนฝาผนังภายในพระปรางค์วัดมหาธาตุ  จังหวัดราชบุรี  เป็นต้น
     ภาพในงานจิตรกรรมไทย
         1) ภาพมนุษย์
         2) ภาพอมนุษย์
         3) ภาพสัตว์  (สัตว์สามัญ  และสัตว์จากหิมพานต์)
         4) ภาพสิ่งก่อสร้าง
         5) ภาพทิวทัศน์
    2) ประติมากรรมไทย
ลักษณะของประติมากรรมไทย  ส่วนใหญ่งานประติมากรรมไทยจะมีความเกี่ยวเนื่องกับศาสนา  เช่น  การสร้างพระพุทธรูป  เพื่อเป็นพุทธบูชา
    วัสดุที่ใช้ในการสร้างประติมากรรม
        1) ดิน  โดยทั่วไปมักนิยมที่ใช้ดินเหนียวในการสร้างงาน  โดยการปั้นเป็นรูปทรงต่าง ๆ ตากและเผารูปทรงที่ได้จะคงทนถาวร
        2) หิน  นิยมใช้ในการแกะสลัก  เช่น  พระพุทธรูป  รอยพระพุทธบาท  ธรรมจักร  รูปภาพประดับอาคารต่าง ๆ
        3) ไม้ เป็นที่นิยมมากที่สุด  คือไม้สัก  เนื่องจากมีความคงทนต่อสภาพดินฟ้าอากาศ  เนื้อไม้สวยงานแมลงไม่กิน              การแตกร้าวและการหดตัวน้อยมาก
        4) ปูน  ใช้การปั้นสร้างสรรค์งานประติมากรรม
        5) โลหะ เช่น ทองแดง  เงิน  ทองคำ
        6) หนังสัตว์  เช่น  หนังวัว หนังควาย  โดยการตากแห้งแล้วแกะสลักลวดลายต่าง  ๆ  (หนังใหญ่  และหนังตะลุง)

การสร้างสรรค์งานประติมากรรมไทย

  1. การปั้น  คือการนำส่วนย่อยมาติดต่อกันเป็นรูปทรงที่มีความหมาย  เหมาะกับวัสดุที่มีคุณลักษณะอ่อนนุ่ม  เช่น การปั้นดินเหนียว  ตากแห้งแล้วนำไปเผาให้สุกเป็นรูปดินเผาการปั้นด้วยปูน  โดยการนำปูนขาวผสมกาวหนังสัตว์เจือด้วยน้ำฝาดจากเปลือกไม้  ต้มน้ำตาลอ้อยและตำเข้าด้วยกันจนจับตัวเหนียวจึงปั้นขี้ผึ้ง  นิยมปั้นเป็นรูปเพื่อนำไปหล่อเป็นโลหะ  โดยการก่อแก่นของรูปด้วยดินเหนียวผสมทรายในลักษณะโครงสร้างก่อน  เมื่อแห้งจึงปั้นรายละเอียดด้วยขี้ผึ้ง  เป็นต้น
  2. การเกาะสลัก  คือ  การนำส่วนย่อยออกจากส่วนใหญ่เหลือเฉพาะส่วนที่ต้องการ  เช่น  การแกะตราประทับเอกสาร  การแกะสลักลวดลายประดับบานประตู  เพดาน  ช่อฟ้า เป็นต้น
  3. การหล่อ  เป็นวิธีสร้างรูปภาพประติมากรรม  จากรูปภาพต้นแบบที่ไม่คงทนถาวร
  4. การตอก  และตุน  เป็นวิธีการสร้างรูปทรงบนแผ่นโลหะ  โดยการร่างรูปแบบคร่าว  ๆ  บนแผ่นโลหะ  ใช้เครื่องดุนด้านหลังเคี่ยวชันหยอดบนพื้นด้านหลังทิ้งให้จับตัวแข็ง  ตอกเป็นรูปภาพแล้วนำไปทำให้ร้อนเอาชันออก
  5. การฉลุ  เป็นวิธีการสร้างภาพลวดลายบนหนังสัตว์  กระดาษ  แผ่นโลหะ  เช่นรูปภาพ  หนังใหญ่  ลวดลายฉลุกระดาษสีแผ่นโลหะ  เป็นต้น

   3.  สถาปัตยกรรมไทย  จำแนกเป็น  3  ลักษณะดังนี้  คือ
       1.  สิ่งก่อสร้างในสถาบันศาสนา  เช่น  พระสถูปเจดีย์  พระปรางค์  มณฑป  (ยอดบุษบก  ยอดปรางค์ ฯ)  โบสถ์  วิหาร  หอไตร  ศาลาการเปรียญ  กุฏิ สิ่งก่อสร้างสำหรับสถาบันพระมหากษัตริย์  เช่น  ปราสาท  พลับพลา  ตำหนัก วัง  คุ้ม

       2. สิ่งก่อสร้างที่ใช้อยู่อาศัย  เช่น  เรือนไทย

เรือนไทยภาคกลาง 
       ลักษณะเด่น  คือรูปทรงของเรือนเป็นทรงสอบปลายบนเรียกว่า  ทรงล้ม  เสาเรือนเอนเข้าจุดศูนย์กลางเรือนเล็กน้อย
เรือนไทยภาคเหนือ
       ลักษณะเด่นปลายปั้นลมไขว้กันเรียกว่า  “หน้ากาแล”  เป็นเรือนแบบวัฒนธรรมล้านนา
เรือนไทยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 
       ลักษณะเด่น หลังคาทำเป็นทรงจั่วมุงด้วยกระเบื้องดินเผาจั่วกรุไม้ตีเกร็ดเป็นรูปรัศมีดวงอาทิตย์ปั้นลมติดหลังคาปลายด้านบนแหลมตอนล่างต่อไม้เป็นตัวกนกคล้าย  ๆ  เลขหนึ่งไทยสองตัวซ้อนกัน  (หันหัวตรงข้ามกัน)
เรือนไทยภาคใต้
      ลักษณะเด่นเสาไม้ไม่ลงดิน  ใช้แผ่นหินแบน  ๆ  รองตีนเสา  เนื่องจากดินมีความชื้นมาก  (ภาคใต้มีฝนตกชุก)

 

อ่านเสร็จแล้ว พบครู..(ดับเบิลคลิก) ฟังคำสั่ง...ก่อนออก

แบบทดสอบหลังเรียน

ใบงาน / การบ้าน / สืบค้นเพิ่มเติม

 

 

 

     

 



โรงเรียนเมืองเหนือวิทยาคม ตำบลเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์ โทร : 0-4381-5802 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ " คำขวัญ" ขยัน ซื่อสัตย์ ประหยัด อดทน หลีกหนีความจนได้ดีนักแล " คติพจน์" ความสามารถ ควบคู่ คุณธรรม " ปรัชญา" กนฺยา นจารี กนฺยานํ ปาปการี จ ปาปก ํ (ทำดีได้ดี ทำชั่ว ได้ชั่ว)